« Ga terug naar de Groene Kerken Website

Meten en analyseren

Waarom energieverbruik meten en analyseren?

Zowel voor kerkgebouwen als voor andere gebouwen en situaties is het belangrijk om bij het uitwerken van een verduurzamingsplan te starten met het vastleggen van de bestaande fysieke situatie, hoe het gebouw wordt gebruikt en beheerd en welke toekomstplannen er zijn. Eén van de eerste prioriteiten is het meten en analyseren van het daadwerkelijk energieverbruik. Dit betreft niet alleen het jaarverbruik maar ook het verbruik over de dagen, weken en seizoenen; en wie of wat zijn de grote(re) verbruikers. Op basis van deze informatie kan worden bepaald waar de financiële en energiebesparingsmogelijkheden het meest waarschijnlijk te realiseren zijn.

 

Informatie over het meten en analyseren van het energieverbruik 

  1. Voor het echt meten en analyseren is het belangrijk om slimme gas- en elektriciteitsmeters te hebben (zie de download Slimme Meter). Wanneer u deze nog niet heeft dan kunnen ze bij de netbeheerder worden aangevraagd. In bijzondere situaties zal de netbeheerder soms moeilijk bereid zijn tot plaatsen van deze meters, bijv. als de gasmeter verder dan 10 meter van de elektriciteitsmeter staat. In goed overleg is er meestal wel uit te komen. Wanneer er wel slimme meters zijn dan zijn er bijna onbeperkte mogelijkheden om zowel het elektriciteit- als gasverbruik verder te analyseren. 
  2. De meeste energieleveranciers hebben tegenwoordig een app waarmee je veelal tot op uurbasis het verbruik kunt analyseren. Iemand die inzicht heeft in de installaties en apparatuur in het gebouw moet in staat zijn met deze informatie vast te stellen of het verbruik verklaarbaar en/of er verbeterbaar is. Ook zijn de kosten van energie op bepaalde uren van de dag hoger of lager. Dit wordt in de toekomst waarschijnlijk nog veel sterker. Hierop kunnen we inspelen door bij vervanging van apparatuur en installatiedelen te letten op mogelijkheden van vraagsturing en opslagmogelijkheden voor energie.
  3. Er is tegenwoordig ook meetapparatuur om het verbruik per apparaat/aansluiting uit te lezen waardoor er een nog completer beeld ontstaat. In de meeste kerkgebouwen zal dit niet echt nodig zijn.
  4. Voor 220 Volt apparaten en aansluitingen met een stekker zijn er simpele meters voor ca. € 15 te koop waarmee het directe verbruik kan worden gemeten. Is het geen stekkeraansluiting dan kan alleen een echte deskundige met geschikte apparatuur dit doen.
  5. Bekende voorbeelden van onnodig hoog energieverbruik zijn:
    1. Verlichting die onnodig brandt. Dit is oplosbaar door beheerdiscipline maar nog beter door aanwezigheidsmelding, schemerschakelaars etc. Als voorbeeld de noodverlichting en de “uit” bordjes voor de nooduitgangen, niet permanent behoeven te branden. Deze moeten binnen 15 seconde inschakelen bij het uitvallen van de elektriciteit.   Maak het niet te ingewikkeld anders begrijpen gebruikers het niet meer en gaat via automatisering het verbruik juist weer omhoog. 
    2. Het plaatsen van kasten, tafels, stoelen en stapels papier voor of op verwarmingspanelen is niet energiezuinig.
    3. Nog veel niet energiezuinige lampen, zoals gloeilampen en halogeen.
    4. Ventilatoren en motoren voor verwarming en ventilatie die onnodig veel in bedrijf zijn. Ook hebben ze vaak zeer inefficiënte elektromotoren.
    5. De totale verwarming en ventilatie wordt inefficiënt gebruikt.
    6. Onnodig sluipverbruik.
    7. “Stille” grote energieverbruikers zoals elektrische (close In) boilers die altijd aan staan of waarvan het warme water onnodig wordt rondgepompt, oude koelkasten/vriezers met slecht sluitende deuren en nauwelijks of geen mogelijkheden voor warmteafgifte.

 

Hoe

Mogelijke acties zijn:

  1. Beoordeel het totale gas en elektriciteitsverbruik over de afgelopen 5 jaren. Is dit redelijk stabiel wanneer we voor de verwarming correcties aanbrengen in relatie met het aantal graaddagen of treden er grote schommelingen op? Zijn deze schommelingen verklaarbaar?
  2. Idem voor de kosten. Hebben we een goed energieleveringscontract via een goede vergelijkingssite of via www.energievoorkerken.nl? (Dit is de door de landelijke kerken, Cio-k, opgezette groene energieinkoop, waar op dit moment via een tender tot 2022 bij Greenchoice energie wordt ingekocht). In welke trap van de energiebelasting zitten we? Wordt er gebruik gemaakt van de 50% korting op de Energiebelasting waar kerken recht op hebben?
  3. Hebben we een contract waarbij alleen in Nederland geproduceerde groene elektriciteit wordt ingezet?
  4. Wanneer er ook zonnepanelen zijn, neem die dan ook in de metingen op. Dit kan meestal zonder extra kosten, eventueel via monitoring door de leverancier. Dan krijg je een volledig beeld van het totale energiegebeuren en worden vervuiling of andere problemen snel zichtbaar.
  5. Om zichtbaarheid en betrokkenheid van gemeenteleden te bevorderen zie je op steeds meer plaatsen in kerken een duidelijk zichtbare monitor waarop alles te zien is. Een dergelijke monitor kan ook gebruik worden voor andere communicatiedoeleinden zoals mededelingen, toewijzing vergaderruimtes etc.
  6. Ga dan aan de slag met de analyse van het verbruik conform de voorgaande paragraaf en welke verbetermogelijkheden zijn er. De meest voorkomende volgorde van verbruik van hoog naar “laag” is verwarming en ventilatie, verlichting, warm water en keukenapparatuur.
  7. Voor keukenapparatuur kan per apparaat worden bepaald of het efficiënt wordt gebruikt en welke energetische en financiële besparing er kan worden gerealiseerd door vervanging. Wees hier zeer kritisch in.
  8. LED-verlichting is inmiddels volwassen geworden en het lijkt dan ook logisch om alle bestaande verlichting te vervangen door LED. Wees ook daar echter zeer kritisch en let op de volgende zaken:
    1. Hoeveel uren per jaar wordt de verlichting gebruikt? Voor veel armaturen is dat regelmatig maar heel beperkt.
    2. Wordt de verlichting alleen gebruikt als het echt nodig is? Er is vaak veel te besparen door verlichtingsdiscipline van de gebruikers en/of schakeling via aanwezigheidsmelders.
    3. De bestaande lampen zijn vaak geen gloeilampen meer maar bijv. spaarlampen en allerlei bijzondere lampen. Vervanging door LED, zeker bij weinig branduren, geeft in die situaties vaak een beperkte energiebesparing.
    4. Vervanging door LED is vaak niet alleen het verwisselen van een lamp maar regelmatig ook vervanging van (delen van) armaturen, een ander spanningsniveau etc.

Zie verder de diverse paragrafen.

Probeer een klein groepje vrijwilligers hier warm voor te maken. Technisch is het niet moeilijk.

Heb je de smaak te pakken?

Wil je aan de slag binnen jouw kerk?

Download startpakket
  1. Vorm een groep en zoek medestanders
  2. Overleg samen met welke stap jullie kerk kan starten
  3. Stel vast wat je nodig hebt om te starten
  4. Overleg de voorgenomen actie met de kerkraad
  5. Plan een datum waarop je gaat starten
bee
x
bee

GroeneKerkenactie stimuleert kerken om te verduurzamen en groener te worden. Beantwoord de 12 vragen van de GroeneKerkentest en ontdek hoe groen jouw kerk is.

Doe de test